فصلنامه تخصصی « مطالعات تاریخ آذربایجان و ترک»

چکیده تفکر ملّی ویا شعور ملّی و در زبان ترکی آذربایجانی "ملّی دوشونجه، ملّی شعور" ذیل اصطلاح ملیگرایی ویا ناسیونالیسم به عنوان محصول دوران مدرنیته در ادبیات فرهنگی سیاسی کنونی به چه معنایی بکار می رود و آیا در بین ملل مختلف معنای واحدی دارد و عناصر معینی را دارا می باشد؟ و اگر تفاوت دارد کدام های هستند؟ مقاله تلاش دارد جواب مختصر و در عین حال مفید در این زمینه ارائه دهد. مقاله در عین حال به این نکته می پردازد که چرا تفکر ملی در میان ترکان آذربایجان جنوبی و ترکان ایران ضعیف است علیرغم اینکه چنین تفکری در کشورهای همسایه تُرک و همچنین در بین ملل همسایه داخل کشور بسیار قدرتمند عمل میکند. و در عین حال مقاله به علل بوجود آمدن این ضعف می پردازد و نقش استعمار انگلیس و روس و همکاری شعوبیه و ماسونهای غربی را تشریح می کند، و در عین حال مراحل مختلف سیرِ حرکت تفکر ملی را از زمان قاجار تا دوره کنونی را بیان کرده و بویژه به نقش دو عنصر منش ملّی و آگاهی ملی اکتسابی از عناصر نُه گانه تفکر ملی ترکان آذربایجان تاکید می کند، مقاله عدم شناخت درست مراحل مختلف تفکر ملی را به عنوان یکی از علل مهم دشمن سازی از شخصیتهای تاریخی از طرف فعالان روشنفکری جامعه ترکان آذربایجان قلمداد کرده و دو رویکرد اساسی در برخورد با شخصیت های تاریخی را ذکر نموده و سعی در آسیب شناسی آن بویژه با مطالعه موردی صمد بهرنگی و در عین حال شاعر نامدار فضولی را دارد و در بخش انتهایی نمونه کارهای بسیار مهم صمد بهرنگی را به اجمال بیان می دارد.