21 Azər – zamanın sınağıdan çıxmış tarix **** آذر21 .تاریخی که از آزمون زمان سربلند بیرون آمد
دوره 1، شماره 10، زمستان 1404، صفحه 46-62
سولماز روستم اووا توحیدی
چکیده در این مقاله نویسنده ضمن پرداختن به حرکات 21 اذر آذربایجانی ها که منجر به تاسیس یک حکومت با اختیارات محدود در داخل کشور ایران شد می پردازد. علاقه به این جنبش و تنوع بسیار زیاد دیدگاهها و نظراتی که از این علاقه ناشی میشود، همچنان زنده و پویاست. تاریخنگاری جنبش ۲۱ آذر که امروز نیز با پژوهشهای جدید غنیتر میشود، بهترین گواه این مدعاست.وی با رد مصنوعی بودن این جنبش معتقد است بدون انکار نقش خارجی (در این مورد دولت شوروی) در جنبش ۲۱ آذر به درجات مختلف، باید به نکته دیگری نیز توجه کردد که جنبشی که توسط دولت شوروی – حامل رسمی ایدئولوژی کمونیستی – در آذربایجان ترویج میشد، دقیقاً به سمت جهت ملی-دموکراتیک هدایت شد. مطالعات نویسنده نشان می دهد در کارنامه مهاجران به آذربایجان آنسوی ارس هیچ نکته مشکوکی وجود ندارد.