Abstract The martyrs Mirza Ali Seqat-ol-Eslam Tabrizi and Sattar Khan, the National Commander, are among the distinguished figures and national prides of Iran. Their admirable qualities and heroic struggles are considered the best models of patriotism and freedom-seeking. Both of these great men were followers of the Sheikhi school of thought, advocates of constitutionalism, and lovers of freedom, sharing a spiritual relationship as disciple (morid) and master (morad). There is no doubt that Sattar Khan, due to his Sheikhi beliefs, held deep reverence for Seqat-ol-Eslam and was his disciple. However, according to most historians, Sattar Khan maintained intellectual independence and was not blindly influenced by anyone. Besides Seqat-ol-Eslam, Sattar Khan also held great respect for the Azerbaijan Association, the Secret Center of Tabriz, and some other freedom fighters. This article examines the spiritual connection between these two constitutional martyrs, Sattar Khan and Seqat-ol-Eslam.****
Şehit Mirza Ali Sıkat-ül İslam Tebrizi ve şehit Sattar Han (Millî Serdar), karakterli şahsiyetlerimizden ve millî gurur kaynaklarımızdandır. Bu büyük insanların övgüye değer nitelikleri ve kahramanca mücadeleleri, vatanseverlik ve özgürlük arayışının en iyi örnekleri olarak kabul edilir. Her iki büyük şahsiyet de Şeyhî mezhebine mensup, meşrutiyet yanlısı ve özgürlük tutkunuydular; aralarında mürîd-mürşid ilişkisi vardı. Sattar Han'ın Şeyhî inancı nedeniyle Sıkat-ül İslam'a derin bir saygı duyduğu ve onun mürîdi olduğu tartışmasızdır. Ancak çoğu tarihçinin yazdığına göre, Sattar Han fikrî bağımsızlığa sahipti ve körü körüne hiç kimsenin etkisinde kalmazdı. Sattar Han, Sıkat-ül İslam'ın yanı sıra Azerbaycan Cemiyeti, Tebriz Gizli Merkezi ve bazı özgürlük liderlerine de büyük saygı duyardı. Bu makale, iki meşrutiyet şehidi olan Sattar Han ve Sıkat-ül İslam arasındaki manevi bağı incelemektedir.****
Şəhid Mirzə Əli Səqat-ül İslam Təbrizi və şəhid Səttar xan (Milli Sərdar) bizim şəxsiyyətli ziyalılarımızdan və milli qürur mənbələrimizdəndir. Onların ləyaqətli xüsusiyyətləri və qəhrəmanlıq mübarizələri vətənpərvərlik və azadlıq hərəkatının ən gözəl nümunələrindəndir. Hər iki böyük şəxsiyyət Şeyxi məzhəbinə mənsub məşrutəçi və azadlıqsevər idilər və aralarında mürid-mürşid münasibəti var idi. Səttar xanın Şeyxi inancı səbəbilə Səqat-ül İslama dərin ehtiram göstərməsi və onun müridi olması mübahisəsizdir. Lakin tarixçilərin çoxunun yazdığına görə, Səttar xan fikri müstəqilliyə malik idi və kor-koranə heç kəsin təsirinə düşməzdi. Səttar xan Səqat-ül İslamla yanaşı, Azərbaycan Cəmiyyəti, Təbriz Gizli Mərkəzi və bəzi azadlıq rəhbərlərinə də xüsusi hörmət bəsləyirdi. Bu məqalə, iki məşrutə şəhidi olan Səttar xan və Səqat-ül İslam arasındakı mənəvi əlaqəni araşdırır.
