دکتر توحید ملک زاده دیلمقانی فصلنامه تخصصی « مطالعات تاریخ آذربایجان و ترک» ‪3041-8690 1 12 2026 08 23 "A Study of the Meanings of the Geographical Names Yekan and Dürgə" Abstract************** "Yekan və Dürgə coğrafi adlarının mənalarının araşdırılması" Azərbaycan Ədəbiyyatı və Folkloru Tədqiqatçısı یکان و سولدوزون «دورگه Dürg » کندی سؤزونه بیر آچیقلاما 18 26 251177 FA بهرام اسدی بازنشسته آموزش و پرورش Journal Article This article examines the etymology and meaning of two geographical names in Azerbaijan: "Yekan" (a village in the Marand district of East Azerbaijan) and "Dürgə" (a village in the Sulduz district, south of Lake Urmia). The author first rejects the view that "Yekan" has Persian roots and is the plural of "Yek" (one), citing historical evidence that Persian-speaking peoples never lived in this region. Then, drawing on historical Turkic linguistics, he presents two meanings for "Yekan": First Meaning: "Yek/Yeg" in Turkic means "good," and "-an" is an ancient plural suffix in Turkic languages. Thus, "Yekan = Yeg + an" means "the good ones" or "place of the good ones." Second Meaning: "Kan/Ken/Gan" in ancient Turkic means "village," "settlement," or "habitation." Therefore, "Yekan = Ye (good) + Kan (village)" means "good village" or "fine settlement." In the second part, he traces the root of the name "Dürgə." Referring to a couplet by Ashig Gurbani (a 16th-century Azerbaijani poet and ashug): "The diver goes deep and roams / There is a deep, a Dürgə, and a shallow" He concludes that "Dürgə" means "mid-water," a place that is neither deep nor shallow. Given the geographical location of this village between two settlements called "Göl" (Lake) and "Ada" (Island) near Lake Urmia, it appears that the lake's waters once reached this area. As the waters receded, "Dürgə" emerged as a zone of medium depth and was named accordingly. این مقاله به بررسی ریشه‌شناسی و معنای دو نام جغرافیایی در آذربایجان می‌پردازد: «یکان» (از توابع مرند در آذربایجان شرقی) و «دورگه» (از توابع سولدوز در جنوب دریاچه ارومیه). نویسنده ابتدا این دیدگاه را که «یکان» ریشه‌ای فارسی دارد و جمع «یک» است، به دلایل تاریخی رد می‌کند؛ چراکه در این منطقه هیچ‌گاه فارسی‌زبانان سکونت نداشته‌اند. سپس با استناد به زبان‌شناسی تاریخی ترکی، دو معنا برای «یکان» ارائه می‌دهد: معنای اول: «یک/یئگ» در ترکی به معنای «خوب» است و «ان» پسوند جمع باستانی در زبان‌های ترکی می‌باشد. بنابراین «یئکان = یئگ + ان» به معنای «خوبان» یا «مکان خوبان» است. نویسنده برای اثبات این معنا به اشعار مولانا فضولی، نسیمی و کاربرد «یئگ» در متون کلاسیک ترکی اشاره می‌کند. معنای دوم: «کان/کن/گن» در ترکی باستان به معنای «کند»، «آبادانی» و «سکونت‌گاه» است. بنابراین «یئکان = یئ (خوب) + کان (کند)» به معنای «کند خوب» یا «آبادی نیک» خواهد بود. نویسنده با ذکر نمونه‌هایی چون «خاساوان»، «باشوان»، «ائیوان»، «یئکاوا» و «گییان‌تپه» این قاعده را در توپونیمی آذربایجان اثبات می‌کند. در بخش دوم، به ریشه‌یابی نام «دورگه» می‌پردازد. نویسنده با اشاره به بیتی از آشیق قوربانی (شاعر و عاشیق قرن دهم/شانزدهم میلادی): غواص اولان گیرر درینده گزر / بیر درین وار بیر دورگه وار بیر دایاز نتیجه می‌گیرد که «دورگه» به معنای «میان‌آب»، «محل نه عمیق نه کم‌عمق» است. با توجه به موقعیت جغرافیایی این کند بین دو آبادی «گؤل» و «آدا» در کنار دریاچه ارومیه، چنین برمی‌آید که زمانی آب دریاچه تا این منطقه می‌رسیده و با پس‌نشینی آب، «دورگه» به عنوان منطقه‌ای با عمق متوسط شکل گرفته و نامگذاری شده است.

https://www.azerturkhistory.ir/article_251177_162598724245da4e706dda69c7ca59fd.pdf