The constitutional movement in Iran was one of the most complex and profound developments that we witnessed in the contemporary history of Iran. The root of this movement, however, came from the competition between the two colonial powers, Russia and England, each of them wanted to invade and influence Iran to achieve their own goals. Azerbaijan, as one of the three main centers of the uprising for the constitution, played a strong and irreplaceable role in this movement. The main question of the present research is, what was the position of Sattar Khan in Tabriz before the constitution and what was its role and influence during the constitution? The hypothesis of the research points out that before the constitution, Sattar Khan was one of the famous personalities of Azerbaijan and during the constitutional movement, he rose in support of the people. In this research, descriptive-analytical method and library documents have been used. The results of the research showed that with the start of Sattar Khan's constitutional movement, he rose up to achieve freedom and eliminate tyranny for the Iranian people, and despite the efforts of the Russian consul to attract him to Russia, he opposed him and after the victory The constitutional movement and the seizure of power by pro-British forces. Sattar Khan, who was a patriotic and independent person, was attacked from all sides in a conspiracy in Atabak Park, and after being wounded, he stayed at home and thus It is removed from the political scene.******
İrandakı konstitusiya hərəkatı İranın müasir tarixində şahidi olduğumuz ən mürəkkəb və dərin hadisələrdən biri idi. Bu hərəkatın kökü isə iki müstəmləkəçi dövlət olan Rusiya və İngiltərə arasındakı rəqabətdən qaynaqlanır, onların hər biri öz məqsədlərinə çatmaq üçün İranı işğal etmək və təsir etmək istəyirdi. Azərbaycan konstitusiya uğrunda üsyanın üç əsas mərkəzindən biri kimi bu hərəkatda güclü və əvəzsiz rol oynadı. Hazırkı araşdırmanın əsas sualı ondan ibarətdir ki, Səttar xanın məşrutədən əvvəl Təbrizdə tutduğu mövqe və məşrutə dövründə onun rolu və təsiri necə olub? Tədqiqatın fərziyyəsində göstərilir ki, Səttar xanın məşrutədən əvvəl Azərbaycanın tanınmış şəxsiyyətlərindən biri olub və məşrutə hərəkatı zamanı xalqa dəstək olaraq ayağa qalxıb. Bu tədqiqatda analitik metoddan və kitabxana sənədlərindən istifadə edilmişdir. Tədqiqatların nəticələri göstərdi ki, Səttar xanın məşrutə hərəkatının başlaması ilə o, azadlığa nail olmaq üçün ayağa qalxmış, rus konsulunun onu Rusiyaya cəlb etmək cəhdlərinə baxmayaraq, ona qarşı çıxmış və İran xalqının ixtiyarına verilmişdir. Qələbə Məşrutə hərəkatı və ingilisyönlü qüvvələrin hakimiyyəti ələ keçirməsi vətənpərvər və müstəqil bir şəxsiyyət olan Səttar xana sui-qəsdlə Atabək parkında hər tərəfdən hücuma məruz qalmış, yaralandıqdan sonra evində qalmış və beləliklə də siyasi səhnədən uzaqlaşdırılır.*****
İran'daki anayasal hareket, İran'ın çağdaş tarihinde tanık olduğumuz en karmaşık ve derin gelişmelerden biriydi. Ancak bu hareketin kökeni, her biri İran'ı işgal etmek ve kendi hedeflerine ulaşmak için etkilemek isteyen iki sömürgeci güç olan Rusya ve İngiltere arasındaki rekabetten geliyordu. Anayasa ayaklanmasının üç ana merkezinden biri olan Azerbaycan, bu harekette güçlü ve yeri doldurulamaz bir rol oynadı. Bu araştırmanın temel sorusu, Settar Han'ın anayasa öncesinde Tebriz'deki konumu neydi ve anayasa sırasındaki rolü ve etkisi neydi? Araştırmanın hipotezi, Settar Han'ın anayasadan önce Azerbaycan'ın ünlü şahsiyetlerinden biri olduğunu, meşrutiyet hareketi sırasında ise halkın desteğiyle yükseldiğini öne sürüyor. Bu araştırmada betimsel-analitik yöntem ve kütüphane dokümanları kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçları, Settar Han'ın meşrutiyet hareketinin başlamasıyla birlikte İran halkının özgürlüğünü elde etmek ve zulmü ortadan kaldırmak için ayağa kalktığını, Rus konsolosunun kendisini Rusya'ya çekme çabalarına rağmen ona karşı çıktığını ve sonrasında İran halkının zulmünü ortadan kaldırdığını gösterdi. Meşrutiyet hareketi ve İngiliz yanlısı güçlerin iktidarı ele geçirmesi Vatansever ve bağımsız bir kişi olan Sattar Han, Atabak Parkı'nda bir komplo ile her taraftan saldırıya uğradı ve yaralandıktan sonra evinde kaldı ve böylece siyaset sahnesinden uzaklaştırılıyor.