The period of Aq Qoyunlu Turkmen rule in Iran, marked by the expansion of their power from 
Diyarbakır and subsequently Azerbaijan to the fringes of the Kerman desert and other regions, 
represents a prominent historical phase in terms of the intersection of politics and religion 
within governmental and social structures. This study, drawing on primary and first-hand 
sources such as the works of Khwandamir, Tabrizi, Khunji, Venetian travelogues, and other 
contemporary or near-contemporary historians, examines the role of religion in the Aq 
Qoyunlu power structure. Analysis of the historical narratives reveals that Aq Qoyunlu 
rulers−particularly Uzun Hasan and Ya‘qub Beg, who governed with greater authority and 
temporal stability compared to other monarchs of this dynasty−not only strove to strengthen 
the Sharia and support Sunni scholars, but also regarded religion as a key instrument for 
legitimizing their rule. At the same time, the intertwining of religious beliefs with the social 
and legal fabric of society fostered manifestations of superstition, Sufism, and sectarian 
fanaticism. This phenomenon was not only evident during this era but also in similar historical 
periods, and, in the case of Sufism, it later laid the groundwork for the rise of the more 
powerful Safavid order−descendants of Sheikh Safi al-Din Ardabili−in Iran and Azerbaijan.  
The aim of this article is to present a comprehensive analysis of the religious context of the 
era and to elucidate the relationship between religion, power, and society in the Aq Qoyunlu 
realm during the reigns of its most powerful monarchs, namely Uzun Hasan (Hasan Padishah) 
and his son Sultan Ya‘qub. ****
İranda Ağqoyunlu türkmənlərinin hakimiyyət dövrü, bu ittifaq və onun hökmdar sülaləsinin 
Diyarbəkirdən, daha sonra isə Azərbaycandan başlayaraq Kirman səhrasının uclarına və digər 
bölgələrə qədər gücünü genişləndirdiyi mərhələ, siyasi və dini faktorların dövlət və ictimai 
quruluşda qovuşması baxımından tarixin diqqətəlayiq dövrlərindən biridir. Bu tədqiqat 
Xondəmir, Təbrizi, Xünci, venesiyalı səyyahların səyahətnamələri, həmin dövrün və ya ona 
yaxın dövrlərin digər tarixçilərinin əsərləri kimi əsas və birinci dərəcəli mənbələrə 
əsaslanaraq Ağqoyunlu hakimiyyət quruluşunda dinin yerini araşdırır. Tarixi rəvayətlərın 
təhlili göstərir ki, Ağqoyunlu sultanları − xüsusilə bu sülalənin digər hökmdarları ilə 
müqayisədə daha möhkəm və sabit hakimiyyət sürən Uzun Həsən və Yaqub bəy − şəriətin 
möhkəmləndirilməsi və sünni alimlərinin müdafiəsində fəal olmaqla yanaşı, dini öz 
hakimiyyətlərini qanuniləşdirməyin əsas vasitəsi kimi qiymətləndirmişlər. Digər tərəfdən, 
dini inancların cəmiyyətin sosial və hüquqi quruluşu ilə qaynayıb-qarışması xurafat, təsəvvüf 
və məzhəb fanatizmi kimi təzahürlərə yol açmışdır. Bu hal yalnız həmin dövrdə deyil, oxşar 
tarixi mərhələlərdə də müşahidə olunmuş, təsəvvüf sahəsində isə sonradan Şeyx Səfiəddin 
Ərdəbili nəslindən olan daha güclü Səfəvi hərəkatının İran və Azərbaycanda yüksəlişinə 
zəmin yaratmışdır.  
Məqalənin məqsədi həmin dövrün dini mühitini hərtərəfli təhlil etmək və Ağqoyunlu 
dövlətində, xüsusilə Uzun Həsən (Həsən Padşah) və oğlu Sultan Yaqub kimi ən qüdrətli 
hökmdarların hakimiyyəti illərində, din, hakimiyyət və cəmiyyət arasındakı əlaqəni izah 
etməkdir.****
Akkoyunlu Türkmenlerinin İran’daki hakimiyet dönemi ve bu birliğin gücünün 
Diyarbakır’dan başlayarak Azerbaycan’a, Kerman çölünün uç noktalarına ve diğer 
bölgelere kadar genişlemesi, yönetim ve toplum yapısında siyaset ile dinin kesiştiği en 
önemli tarihi dönemlerden birini temsil eder. Bu araştırma, Handmir, Tehrani, Hunci gibi 
birincil kaynaklara, Venedik seyahatnamelerine ve dönemin veya sonraki tarihçilerin 
eserlerine dayanarak Akkoyunluların güç yapısında dinin konumunu incelemektedir. 
Mevcut tarihi anlatıların analizi, özellikle Uzun Hasan ve Yakup Bey gibi bu hanedanın 
diğer hükümdarlarına göre daha istikrarlı ve uzun süre iktidarda kalan Akkoyunlu 
sultanlarının, sadece Sünni alimleri desteklemek ve şeriatı güçlendirmek için çaba 
göstermekle kalmayıp, aynı zamanda dini yönetimlerini meşrulaştırmak için bir araç olarak 
kullandıklarını göstermektedir. Öte yandan, dini inançların toplumsal ve hukuki yapıyla iç 
içe geçmesi, batıl inançların, tasavvufun ve dini taassubun ortaya çıkmasına da yol 
açmıştır. Bu durum sadece bu dönemde değil, benzer dönemlerde de görülen bir olgudur. 
Özellikle tasavvuf alanında ve sufizme yönelimde, bu dönem daha sonraları Şeyh 
Safiyüddin Erdebili’nin torunlarının İran ve Azerbaycan’da güçlü bir akım olarak ortaya 
çıkmasının temelini atmıştır.  
Bu makalenin amacı, söz konusu dönemin dini zeminine dair kapsamlı bir analiz sunmak 
ve Akkoyunlu topraklarında, özellikle Uzun Hasan (Hasan Padişah) ve oğlu Sultan Yakup 
gibi güçlü hükümdarların saltanatı sırasında din, iktidar ve toplum arasındaki ilişkiyi 
açıklamaktır.