Document Type : Original Article
Author
researcher on History and culture of Azerbaijan
Abstract
The people of Urmia, as one of the most important cities in Azerbaijan, have played a significant role in creating cultural, artistic, and architectural works. Due to the city’s strategic location and proximity to lush, water-rich pastures, Urmia—and indeed the entire western Azerbaijan region—has long been a target for covetous nomadic tribes. These tribes regularly and irregularly raided the city and villages in the Urmia plain, plundering agricultural produce and food supplies. Such incursions not only disrupted daily life but also stifled the local population’s focus on public culture and art. The establishment of the Afshar Khanate of Urmia in the late Safavid era, like the founding of other dynasties such as the Timurid, Safavid, Afsharid, and Qajar, marked a turning point in stabilizing security and, consequently, fostering the growth of culture and art in the region.During the Kurdish uprising led by Sheikh Ubeydullah, Abolhasan Naghash-Bashi participated as an artillery engineer in suppressing the rebellion of Kurdish nomadic tribes in western Azerbaijan. By order of Naser al-Din Shah Qajar, he painted and illustrated 14 panels depicting the fortifications of Urmia and the broader western Azerbaijan region. His family was highly skilled in painting: his grandfather, Allahverdi, was a painter, and his paternal uncle, Ali-Ashraf, was among the renowned painters of Urmia and Azerbaijan. Abolhasan Naghash-Bashi’s grandfather, Allahverdi, belonged to the Afshar Qasemlu clan and was a court painter for Abbas Mirza in Tabriz.******************
Urmiya şəhərinin sakinləri, Azərbaycanın ən mühüm şəhərlərindən biri olaraq, mədəni, incəsənət və memarlıq əsərlərinin yaradılmasında əhəmiyyətli rol oynamışdır. Şəhərin strateji mövqeyi və su-bolluq otlaqlara yaxınlığı səbəbilə Urmiya və ümumiyyətlə Qərbi Azərbaycan regionu daima dağlıq köçəri tayfaların hədəfinə çevrilmişdir. Bu tayfalar hər il müntəzəm və ya qeyri-müntəzəm şəkildə Urmiya düzündəki şəhər və kəndlərə basqın edərək əhalinin kənd təsərrüfatı məhsullarını və ərzaq ehtiyatlarını qarət edir, bununla da yerli əhalinin mədəniyyət və incəsənətə diqqətini zəiflədirdilər. Səfəvilər dövrünün sonlarında Urmiyanın Əfşar xanlığının qurulması (Teymurilər, Səfəvilər, Əfşarilər və Qacarlar kimi digər dövlətlərlə yanaşı) təhlükəsizliyin təmin edilməsi və nəticədə regionda mədəniyyət və incəsənətin inkişafı üçün dönüş nöqtəsi oldu.
Şeyx Übeydullahın rəhbərlik etdiyi kürd üsyanı zamanı Əbülhəsən Nəqqaşbaşı, Qərbi Azərbaycanda köçəri kürd tayfalarının üsyanının yatırılmasında topçu mühəndisi kimi iştirak etmişdir. Qacar şahı Nəsirəddin Şahın əmri ilə o, Urmiya və Qərbi Azərbaycanın möhkəmləndirilmiş qala sistemlərini təsvir edən 14 rəsm əsərini çəkmişdir. Onun ailəsi rəssamlıqda yüksək bacarığa malik idi: babası Allahverdi rəssam, atasının əmisi Əli-Əşrəf isə Urmiya və Azərbaycanın tanınmış rəssamlarından biri idi. Əbülhəsən Nəqqaşbaşının babası Allahverdi, Əfşar Qasım tayfasına mənsub idi və Təbrizdə Abbas Mirzənin saray rəssamı olmuşdur.******************
Urmiye şehri halkı, Azerbaycan'ın en önemli şehirlerinden biri olarak kültürel, sanatsal ve mimari eserlerin yaratılmasında büyük rol oynamıştır. Şehrin stratejik konumu ve sulak otlaklara yakınlığı nedeniyle Urmiye ve genel olarak Batı Azerbaycan bölgesi, dağlık göçebe aşiretlerin hedefi haline gelmiştir. Bu aşiretler, her yıl düzenli veya düzensiz bir şekilde Urmiye Ovası'ndaki şehir ve köylere baskınlar düzenleyerek tarım ürünlerini ve yiyecek stoklarını yağmalamış, bu da yerel halkın kültür ve sanata olan ilgisini zayıflatmıştır. Safevi döneminin sonlarında Urmiye Afşar Hanlığı'nın kurulması (Timurlular, Safeviler, Afşariler ve Kaçarlar gibi diğer devletlerle birlikte), bölgede güvenliğin sağlanması ve dolayısıyla kültür ve sanatın gelişimi açısından bir dönüm noktası olmuştur.
Şeyh Ubeydullah liderliğindeki Kürt isyanı sırasında Ebülhasen Nakkaşbaşı, Batı Azerbaycan'daki göçebe Kürt aşiretlerinin isyanının bastırılmasında topçu mühendisi olarak görev almıştır. Kaçar Şahı Naserüddin Şah'ın emriyle, Urmiye ve Batı Azerbaycan'ın tahkimat sistemlerini betimleyen 14 tablo çizmiştir. Ailesi resim sanatında oldukça yetenekliydi: dedesi Allahverdi bir ressam, babasının amcası Ali-Eşref ise Urmiye ve Azerbaycan'ın ünlü ressamlarından biriydi. Ebülhasen Nakkaşbaşı'nın dedesi Allahverdi, Afşar Kasımlu kabilesindendi ve Tebriz'de Abbas Mirza'nın saray ressamıydı.
Keywords
Subjects