Abstract In Professor Hayes’s interpretation, the Sumerian text is understood as a religious endowment dedicated to the god Meslamtaea and the life of King Shulgi-whom we alternatively identify as a divine or royal figure residing in Elam. Hayes presents Shulgi as the king of Ur, Kilula as a Sumerian official, and the seal as a ritual object, framing the text as ceremonial, hierarchical, and instrumental in legitimizing royal authority.
In contrast, our revised reading-grounded in semiotic, mythological, and contextual analysis-reconstructs the text as a political document mediating relations between two powers. New figures emerge, including Azita (the Elamite king), an Elamite narrator, and the tablet’s author, who refers to Kilula as “beautiful,” “son of the share-distributing official” and “my acquaintance” using the term tanogum. The text alludes to Kilula’s distribution of multiple copies of the tablet, and the verbs shift from ritualistic to political in function.
The sequence of names, beginning with the Elamite king, suggests the tablet’s transfer to Elam and its final ownership. However, its composition in Sumerian immediately asserts Sumer’s linguistic and political dominance. The narrator-likely Elamite-records obedience to Shulgi’s command, including the preservation of an individual pardoned by the Sumerian king. This act reflects diplomatic respect and recognition of the opposing power’s authority.
Historically, during Shulgi’s reign, Sumer was the preeminent force in the region. Shulgi referred to himself as “King of the Four Corners of the World” with Elam included within that dominion. The tablet’s content aligns with this historical reality: the Elamites, led by their sovereign, traveled to Lagash, received the seal[1], complied with the decree, and recorded the agreement under their own king’s name-not as a gesture of subordination, but as an act of diplomacy and relational consolidation.
Ultimately, this text is not merely a religious endowment but a multilayered document. In our second reading, its political, administrative, and human dimensions become evident. Kilula, the Sumerian official, stands at the center of this interaction; and the tablet serves as a testament to a moment in which power, mutual respect, and political recognition were inscribed in cuneiform.****
Profesör Hayes’in yorumuna göre, Sümer metni Meslamtaea tanrısına ve Kral Şulgi’nin yaşamına adanmış bir dini adak belgesi olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda Şulgi Ur kralı, Kilula ise Sümerli bir resmi görevli olarak tanımlanmış; mühür ibadet aracı olarak ele alınmış ve metnin yapısı ritüel temelli, hiyerarşik ve kraliyet otoritesini pekiştirici olarak sunulmuştur.
Ancak bu çalışmada, göstergebilimsel, mitolojik ve bağlamsal bir yaklaşımla metin, iki siyasi güç arasında düzenlenmiş diplomatik bir belge olarak yeniden yorumlanmıştır. Yeni karakterler arasında Elam kralı Azita, Elamlı anlatıcı ve tabletin yazarı yer almakta; bu kişi Kilula’yı “güzel”, “paylaştırıcı görevlinin oğlu” ve “tanıdığım” (tanogum) olarak nitelendirmektedir. Metinde Kilula’nın tabletin kopyalarını paylaştırdığına dair ifadeler yer almakta ve fiiller ritüel bağlamdan çıkarak siyasi eylemlere dönüşmektedir.
Metnin Elam kralının adıyla başlaması, tabletin Elam’a aktarılmış olduğunu ve nihai sahipliğini göstermektedir. Ancak Sümerce yazılmış olması, Sümer’in dilsel ve siyasi üstünlüğünü açıkça ortaya koymaktadır. Anlatıcı, büyük olasılıkla Elamlıdır ve Şulgi’nin emrine itaatin kaydını tutmaktadır − özellikle Sümer kralı tarafından affedilen bir kişinin hayatta tutulmasına dair. Bu durum, karşı tarafın siyasi otoritesine saygı ve kabulün bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir.
Tarihsel bağlamda, Şulgi dönemi Sümer’in bölgedeki en güçlü siyasi aktör olduğu bir dönemdir. Şulgi kendisini “dünyanın dört köşesinin kralı” olarak tanımlamış ve Elam’ı bu egemenlik alanının bir parçası olarak görmüştür. Dolayısıyla tabletin içeriği bu tarihsel gerçeklikle örtüşmektedir: Elamlılar, kendi krallarının önderliğinde Lagaş’a gelmiş, mühür almış[1], emre uymuş ve belgeyi kendi krallarının adıyla kaydederek Elam’a götürmüşlerdir. Bu eylem, üstünlükten ziyade diplomatik ilişkiyi pekiştirme amacı taşımaktadır.
Sonuç olarak, söz konusu metin yalnızca dini bir adak belgesi değil, aynı zamanda çok katmanlı bir diplomatik belgedir. İkinci okumada metnin siyasi, idari ve insani boyutları belirginleşmektedir. Sümerli görevli Kilula bu etkileşimin merkezinde yer almakta; tablet ise güç, karşılıklı saygı ve siyasi tanımanın çivi yazısıyla kayıt altına alındığı tarihi bir anı belgelemektedir.****
Professor Hayesin şərhinə əsasən, Şumer mətninə Meslamtaea tanrısına və Şulgi şahının həyatına həsr olunmuş dini ianə sənədi kimi yanaşılmışdır. Bu kontekstdə Şulgi Ur şahı, Kilula isə Şumerli rəsmi şəxs kimi təqdim olunmuş; möhür ibadət aləti kimi izah edilmiş və mətnin strukturu ayin xarakterli, iyerarxik və kral hakimiyyətinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edən kimi göstərilmişdir.
Lakin bu tədqiqatda, göstərici analizinə, mifoloji və kontekstual yanaşmaya əsaslanaraq mətn iki siyasi güc arasında diplomatik sənəd kimi yenidən şərh edilmişdir. Yeni personajlar arasında Elam şahı Azita, Elamlı nümayəndə və lövhənin müəllifi yer almaqdadır; bu şəxs Kilulanı “gözəl”, “pay bölən vəzifəlinin oğlu” və “tanışım” (tanogum) kimi adlandırır. Mətn Kilulanın lövhənin nüsxələrini bölüşdürməsinə işarə edir və fellər ayin xarakterindən çıxaraq siyasi hərəkətlərə çevrilir.
Mətnin Elam şahının adı ilə başlaması lövhənin Elama ötürüldüyünü və onun son sahibinin kim olduğunu göstərir. Lakin mətnin Şumercə yazılması Şumerin dil və siyasi üstünlüyünü açıq şəkildə ortaya qoyur. Danışan böyük ehtimalla Elamlıdır və Şulginin əmrinə itaəti qeyd edir − xüsusilə Şumer şahı tərəfindən bağışlanmış bir şəxsin sağ saxlanılmasına dair. Bu davranış qarşı tərəfin siyasi nüfuzuna hörmət və qəbulun göstəricisi kimi qiymətləndirilir.
Tarixi kontekstdə, Şulgi dövrü Şumerin bölgədəki ən güclü siyasi aktyor olduğu bir dövrdür. Şulgi özünü “dünyanın dörd bucağının şahı” adlandırmış və Elamı bu hakimiyyət sahəsinin bir hissəsi kimi görmüşdür. Beləliklə, lövhənin məzmunu bu tarixi reallıqla üst-üstə düşür: Elamlılar öz şahlarının rəhbərliyi ilə Laqaşa gəlmiş, möhürü almış[1], əmri yerinə yetirmiş və sənədi öz şahlarının adı ilə qeyd edib Elama aparmışlar. Bu hərəkət üstünlük deyil, diplomatik münasibətin möhkəmləndirilməsi məqsədi daşıyır.
Nəticə etibarilə, bu mətn yalnız dini bir ianə sənədi deyil, həm də çoxqatlı diplomatik sənəddir. İkinci oxumada onun siyasi, inzibati və insani qatları üzə çıxır. Şumerli vəzifəli Kilula bu qarşılıqlı əlaqənin mərkəzində dayanır; lövhə isə gücün, qarşılıqlı hörmətin və siyasi tanınmanın mixi yazı ilə qeyd olunduğu tarixi bir anı sənədləşdirir.
[1] - Lakin diqqət edilməlidir ki, hazırda oxunan lövhə əslində indiki Cənubi İraqda tapılmış və Şumer ərazisində qorunmuş olan nüsxənin özüdür.
[1] - Ancak dikkat edilmelidir ki, şu anda incelenen tablet, aslında günümüz Güney Irak’ında keşfedilmiş olan Sümer topraklarında muhafaza edilen nüshanın ta kendisidir
[1] - It should be emphasized that the tablet currently under examination is, in fact, the very copy preserved within the territory of ancient Sumer, discovered in what is now southern Iraq.
