این مجله به انتشار مقالات علمی- تحقیقی درباره تورکولوژِی، تاریخ و فرهنگ آذربایجان و ترکان می پردازد. مرکز نشر این مجله شهر اورمیه می باشد.

Aşıq Nəsibin yaradıcılığında işlək şeir janrları

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

Folklor İnstitution

چکیده
Aşıq sənəti əsrlərlə davam edən təcrübələrdən keçərək cilalanmış, özünəməxsus ifa tərzi, ənənələrə söykənən forması və qayda-qanunları olan bir yaradıcılıq sahəsi halına gəlmişdir. Aşıqlar musiqi ilə yanaşı heca vəznində xalq şeirinin müxtəlif formalarında şeirlər də yaratmışlar. Bu al-əlvanlıq aşıq mühitlərinə görə də dəyişmiş, bəzi mühitlərdə işlək olan janrlar başqa mühitdə o qədər də işlək olmamışdır. Bütün dövrlərdə və mühitlərdə bu şeirlərdən daha çox gəraylı, qoşma və təcnis işlək olmuşdur.               
Bu yaradıcı aşıqlardan biri də Ağbaba-Çıldır aşıq mühitinin usta təmsilçisi Aşıq Nəsib olmuşdur. O, XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvələrində yaşayıb yaratmışdır. Aşıq Nəsibin yaradıcılığında aşıq rəvayətləri də daxil olmaqla vur-tut yeddi janr müşahidə edilir. Bizcə, bunun iki mühüm səbəbi var: əvvəla, aşığın poetik irsi vaxtında toplanmadığı üçün böyük əksəriyyəti itib-batmışdır. İkincisi, Ağbaba-Çıldır aşıq mühiti söz qoşma və ifaçılıq ənənələri baxımından Anadolu aşıq məktəbinə daha yaxın olduğu üçün janr əlvanlığı sahəsində başqa aşıq mühitlərindən fərqlənir. Lakin Ağbaba-Çıldır aşıq mühitində aşıq şeirinin bütün əsas janrları mövcuddur. Burada bayatı, qoşma, gəraylı, təcnis, müxəmməs, divani, ustadnamə, dastan, rəvayət kimi janrlardan geniş şəkildə istifadə edilmiş, sadəcə olaraq, müstəzad, cığalı və qoşayarpaq təcnis, dodaqdəyməz, dildönməz kimi daha mürəkkəb bəzi şeir növləri çox da işlək olmamışdır.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Functional Poetry Genres in the Work of Ashug Nasib ///////// ژانرهای شعر کارکردی در آثار عاشیق نصیب

نویسنده English

Naila Askar
Folklor İnstitution
چکیده English

Ashug art has became a rules and traditions based form creativ space by  continuing past centuries experience and having unique singing style. Along with the music Ashugs have created various forms of folk poetry syllable poems. This al-variegation also changed due to the environment, genres which were efficient in some environment has not been effcient in other environment. Garayli, goshma and tajnis was efficient in all time and environment.
One of the creative ashugs in Aghbaba-Childir ashug environment was ashug Nasib. He  has lived  at the end of XIX - beginning of XX century. Including the legends seven genres were observed in Ashug Nasib's creativity. In our opinion,  there are two main reason: first,  poetic heritage of ashug was not gathered in a timely manner, therefore most of them disappeared. Secondly, Aghbaba-Childir ashug environment differs from other ashug environment  for being closer to Anatolia ashug school  in terms of performance tradition. However, all the major genres of poetry are available in Aghbaba-Childir ashug environment. Genres such as bayati, goshma, garayli, tajnis, mukhammas, divani, masterpiece of literature (ustadname), epos, legend have been used widely, simply,types of poetry such as mustazad, jighali and qosayarpaq tajnis, dodaqdeymez, dildonmez  have not been so efficient.
هنر عاشیقی در طول قرن ها تجربه پالایش یافته و به عرصه ای خلاقانه با سبک اجرا، فرم و قواعد خاص خود بر اساس سنت تبدیل شده است. عاشیق ها علاوه بر موسیقی، اشعاری در قالب های مختلف شعر عامیانه نیز خلق کردند. این تنوع با توجه به محیط نیز تغییر کرده است، ژانرهایی که در برخی محیط ها کار می کنند در محیط های دیگر چندان قابل اجرا نیستند. در همه دوره ها و محیط ها بیش از این قافیه ها، دوبیتی ها ، گرایلی و تجنیس ها به کار رفته است.
یکی از این عاشقان خلاق، عاشیق نصیب، نماینده استاد محیط عاشقان آق بابا-چیلدیر بود. او در اواخر قرن نوزدهم - اوایل قرن بیستم زندگی و خلق کرد. در آثار عاشیق نصیب هفت ژانر مختلف از جمله داستان های عاشقانه وجود دارد. به نظر ما دو دلیل مهم برای این امر وجود دارد: اول اینکه بیشتر میراث شعری عاشیق به دلیل جمع‌آوری نشدن به موقع از بین رفته است. ثانیاً، محیط عشیق آغ بابا-چیلدیر از نظر ژانر با سایر محیط‌های عاشیقی متفاوت است، زیرا از نظر بیان و سنت‌های اجرا به مکتب عاشیقی آناتولی نزدیک‌تر است. با این حال، تمام ژانرهای اصلی شعر عاشقانه در محیط عاشقانه آق بابا-چیلدیر وجود دارد. ژانرهایی مانند بایاتی، کوشمه، گرایلی، تجنیس، مخمس، دیوانی، داستان و نقالی در اینجا بسیار مورد استفاده قرار می‌گرفت، اما برخی از انواع شعر پیچیده‌تر مانند تجنیس مستزاد، جیقلی و قوشایاپرپاق تجنیس، دوداق دیمز، خیلی موثر نبودند

دوره 1، شماره 4
شماره 4، شهریور 1403
تابستان 1403

  • تاریخ دریافت 29 شهریور 1403
  • تاریخ اولین انتشار 29 شهریور 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403