این مجله به انتشار مقالات علمی- تحقیقی درباره تورکولوژِی، تاریخ و فرهنگ آذربایجان و ترکان می پردازد. مرکز نشر این مجله شهر اورمیه می باشد.

اولین فولکلوریست آذربایجان – بابا کوهی باکوو ی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

موسسه فولکلور آکادمی علوم آذربایجان

چکیده
در آذربایجان در زمینه جمع آوری و انتشار متون فولکلور کارهای زیادی انجام شده است. با این حال، تحقیقات بسیار کمی در مورد اولین فولکلورهای ما و فعالیت های آنها انجام شده است. اگرچه در مورد خلاقیت های علمی و هنری باباکوهی باکوی تحقیقات گسترده ای صورت گرفته است، اما فعالیت فولکلور او به دلایلی نادیده گرفته شده است. با این حال بسیاری از آثار او را می توان اولین نمونه مطالعات فولکلور ما دانست. اگرچه این آثار به زبان عربی نوشته شده بود، اما بابا کوهی باکوی بصورت حرفه ای ، متون فولکلوریک را جمع آوری کرده، اطلاعات گسترده ای در مورد راویان ارائه می کرد و گاه نیز تاریخچه ای را که جمع آوری و نوشته بود نشان می داد. نمونه آن اثر «بدایة حال الحلاج » است که از آنجا درمی یابیم که بابا کوهی باکوی حقانیت متفکر بزرگ صوفی منصور حلاج (858-م921) را در حالی که در شهر بود، روایت کرده است.
روایات گردآوری شده توسط بابا کوهی باکوی اولین و حتی بسیار ارزشمند در عالم علم درباره منصور حلاج به شمار می رود. این اثر از منظر تاریخ فولکلور ما ارزشمند است زیرا نکاتی در مورد اینکه توسط چه کسی، کجا و چه زمانی جمع آوری شده است وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The First Folklorist Of Azerbaijan: Baba Kuhi Bakuvi*** AZƏRBAYCANIN İLK FOLKLORÇUSU – BABA KUHİ BAKUVİ**** AZERBAYCAN'IN İLK HALKBİLİMCİSİ – BABA KUHI BAKÜVİ

نویسنده English

Ali Shamil
AMEA Folklor İnstitutu, Xarici Əlaqələr Bölməsinin müdiri.
چکیده English

In Azerbaijan, a great deal of work has been done in the collection and publication of folkloric texts. However, little research has been conducted on the  Azerbaijan first folklorists and their artistic activities. Although extensive studies have been carried out regarding the scientific and artistic creativity of Baba Kuhi Bakuvi, his folkloric activities have been overlooked for some reasons. Nonetheless, his works can be regarded as  the earliest examples of Azarbaijan folkloric studies.
Although these works were written in Arabic, Baba Kuhi Bakuvi collected folkloric texts professionally, providing extensive information about the narrators and sometimes indicating the history of the texts he gathered and wrote. An example his  works is  "Badayat hal al-Hallaj(Al_Hallaj's Innovations)," from which we know that Baba Kuhi Bakuvi narrated the  righteousnessof the great Sufi, Mansur Hallaj, (858-921) while he was in the city.
 Narrations collected by Baba Kuhi Bakuvi are among the earliest and most valuable sources about Mansur Hallaj. This work is significant from the perspective of our folklore history because it contains details about who collected it, where, and when.*****
Azerbaycan'da folklor metinlerinin bulunması, pasaportlanması ve yayınlanması alanında birçok çalışma yapılmıştır. Ancak ilk folklorcularımız ve faaliyetleri hakkında çok az araştırma yapılmıştır. Baba Kuhi Bakuvi'nin bilimsel ve sanatsal çalışmaları kapsamlı bir şekilde araştırılmış olmasına rağmen folklor faaliyetleri bazı nedenlerden dolayı gözden kaçırılmıştır. Ancak onun pek çok eseri folklor çalışmalarımızın ilk örnekleri sayılabilir. Bu eserler Arapça yazılmış olmasına rağmen Baba Kuhi Bakuvi, metinleri bir halkbilimci profesyonelliğiyle toplamış, anlatıcılar hakkında geniş bilgiler vermiş, bazen de derleyıp yazdığı tarihi de göstermiştir. Bunun bir örneği de “Bedayet hal el-Hallac-Hallac'ın hayatı ve ölümü” adlı eseridir. Buradan Baba Kuhi Bakuvi Hallac Mansur (858-921) hakkında Şuşter şehirdeyken büyük mutasavvıf düşünürün oğlu Hamd'ın dilinden yazdığını öğreniyoruz.
Baba Kuhi Bakuvi'nin derlediği rivayetler, Hallac Mansur'la ilgili bilim dünyasında ilk ve çok değerli kaynak olarak kabul edilmektedir. Bu eserde kim tarafından, nerede ve ne zaman derlendiğine dair notlar bulunması nedeniyle folklor tarihimiz açısından değerlidir.****
Azərbaycanda folklor mətnlərinin topanması, pasportlaşdırılması və nəşri sahəsində xeyli iş görülüb. Lakin ilk folklorşünaslarımız, onları fəaliyyəti haqqında çox az araşdırmalar aparılıb. Baba Kuhi Bakuvinin elmi və bədi yaradıcılığı haqqında geniş araşdırılmalar aparılsa da onun folklorşünaslıq fəliyyəti nədənsə diqqətdən kənar qalıb. Halbuki onun əsərinin bir çoxunu folklorşünaslığımızın ilk nümunələri saya bilərik. Bu əsərlər Ərəb dilində yazılsa da Baba Kuhi Bakuvi bir folklorşünas peşəkarlığı ilə mətinləri toplamış, söyləyicilər haqqında geniş bilgi vermiş, bəzən də topladığı və yazıya aldığı tarixi də göstərmişdir. Buna nümunə kimi onun “Bədayət hal əl-Həllac-Həllacın həyatı və ölümü” əsərini göstərmək olar. Oradan öyrənirik ki, Baba Kuhi Bakuvi Həllac Mənsur (858-921) haqqında rəvayətləri Şuştər şəhərində olarkən böyük sufi mütəfəkkirinin oğlu Həmdin dilindən yazıya alıb.
Baba Kuhi Bakuvinin topladığı rəvayətlər elm aləmind Həllac Mənsur haqqında ilk və olduqca dəyərli qaynaq sayılır. Bu əsər folklorşünaslıq tariximiz baxımından ona görə dəyərlidir ki, kimdən, harada və nə vaxt toplandığı haqqında qeydlər var.

کلیدواژه‌ها English

Baba Kuhi Bakuvi
Hallaj Mansur
Azeraijan folklorism of 10-11th centuries. *** Baba Kuhi Bakuvi
Hallac Mansur
10-11. yüzyıl Azerbaycan folklor çalışmaları*** Baba Kuhi Bakuvi
Həllac Mənsur
10-11-ci yüzil Azərbaycan folklorşünaslığı

  • تاریخ دریافت 01 دی 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 دی 1403
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1403