این مجله به انتشار مقالات علمی- تحقیقی درباره تورکولوژِی، تاریخ و فرهنگ آذربایجان و ترکان می پردازد. مرکز نشر این مجله شهر اورمیه می باشد.

«من بیر اسیر ایدیم، آزاد اولماق ایسته‌دیم!» احمد آغااوغلونون مدینۀ فاضله‌سی و یا آزادلیق اتوپیاسیندا کؤله‌لیکدن قورتولوش پروسئسی‌نین تحلیلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

محقق تاریخ و ادبیات

چکیده
این مقاله به تحلیل اثر احمد آقااوغلو با عنوان «در سرزمین انسان‌های آزاد» می‌پردازد که در آن مفاهیمی چون آزادی و رهایی از بردگی ذهنی بررسی شده‌اند. آقااوغلو اتوپیای خود را بر پایه‌ی دیالکتیک آزادی و بردگی بنا نهاده و فلسفه‌ی آزادی خود را بر این مبنا تبیین و ترویج نموده است. در این اثر، مفاهیمی چون هویت، آزادی، عدالت، اخلاق و حقوق بشر در مقایسه با تجربیات تاریخی ترک‌ها به شکلی تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته است. آقااوغلو در این اثر اتوپیایی، جامعه‌ای آرمانی را ترسیم می‌کند که در آن ارزش‌های شرقی و غربی با هم ترکیب شده‌اند. او بر نقش اخلاقیات فردی (همچون صداقت، شجاعت، و فداکاری) در ایجاد یک نظم اجتماعی عادلانه تاکید دارد. این اثر نه تنها بازتاب‌دهنده‌‎ی آرمان‌های روشنفکری دوره‌ی گذار از امپراتوری عثمانی به جمهوری ترکیه است، بلکه امروزه نیز به عنوان متنی انتقادی علیه استبداد و بیانیه‌ای در دفاع از آزادی و دموکراسی مورد توجه است. در تحلیل این اثر، به‌منظور تقویت چارچوب نظری و درک بهتر دیدگاه‌های آقااوغلو، در مواقع لزوم به نقدهای پژوهشگران مختلف درباره‌ی این اثر و همچنین به دیگر آثار نویسنده، از جمله «سه تمدن»، استناد شده است.*****
بو مقاله احمد آغااوغلونون «آزاد اینسانلارین اؤلکه‌سینده» اثرینین تحلیلینه اختصاص وئریلمیشدیر کی، بو اثرده آزادلیق و ذهنی کؤله‌لیکدن قورتولوش کیمی مفاهیم بحث اولونموشدور. آغااوغلو اؤز اتوپیاسینی آزادلیق و کؤله‌لیک دیالکتیکی اساسیندا قورموش و فلسفه‌ی آزادلیغینی بونا گؤره تشریح و تبلیغ ائتمیشدیر. بو اثرده، هویت، آزادلیق، عدالت، اخلاق و اینسان حاقلاری کیمی مفاهیم تاریخی تورک تجربه‌لری ایله موقایسه‌لی شکیلده تحلیل اولونموشدور. آغااوغلو بو اتوپیک اثریده شرق و غرب دئیَرلرینی بیرلشدیرن آرمان بیر جامعه تصویر ائدیر. او، عدالتلی بیر اجتماعی نظارین یارانماسیندا فردی اخلاقیاتین (دوروستلوک، جسارت و فداکارلیق کیمی) رولونون اوزرینه دَییر چکیر. بو اثر نه‌جه عثمانلی ایمپیراتورلوغوندان تورکیه جومهوریتینه کئچید دؤورونون اینتیلجوئل آرمانلارینی اکس ائتدیریر، بلکه بوگون ده استبدادا قارشی تنقیدی بیر متن و آزادلیق و دموکراسی دفعه‌سینده بیر بیاننامه کیمی اهمیتینی قورویور. بو اثرین تحلیلنده، نظری چرچیوه‌نی گوجلندیرمک و آغااوغلونون گؤروشلرینی دها یاخشی آنلاماق مقصدیله، لازیم اولدوغو حاللاردا موختلیف آراشدیرماچیلارین بو اثرله باغلی تنقیدلرینه و همینده مؤلیفین «اوچ مدنیت» کیمی دیگر اثرلرینه ایستیناد ائدیلمیشدیر.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

I was nothing more than a prisoner, I wanted to be free: Analysis of the processes of liberation from slavery in the utopia of freedom by Ahmet Ağaoğlu ********* Mən bir əsir idim, azad olmaq istədim; Əhməd Ağaoğlunun Mədineyi faziləsi və yaxud azadlıq utopiyasında köləlikdən qurtuluş prosesinin təhlili******* Ben Bir Esir İdim, Hür Olmak İstedim: Ahmet Ağaoğlu’nun Medine-i Fazılası veyahut Özgürlük Ütopyasında

نویسنده English

Milad Teymouri
Tarix və ədəbiyyat tədqiqatçısı
چکیده English

This article analyzes Ahmad Aghaoghlu’s utopian work titled “In the Land of Free People” In 
this work, concepts such as freedom and liberation from mental enslavement are examined. 
Aghaoghlu builds his utopia on the dialectic of freedom and servitude, thereby articulating and 
promoting his philosophy of liberty. In the work, concepts such as identity, freedom, justice, 
ethics, and human rights are comparatively examined alongside the historical experiences of the 
Turks. In his utopian narrative, the author depicts an ideal society in which Eastern and Western 
values converge. He emphasizes the role of individual morality (for instance, honesty, courage, 
and self-sacrifice) in establishing a just social order. This work not only reflects the intellectual 
ideals of the transitional period from the Ottoman Empire to the Turkish Republic but also, in 
contemporary times, stands as a critical text against authoritarianism and a manifesto devoted to 
the defense of freedom and democracy. In the analysis, the theoretical framework is reinforced 
and Aghaoghlu’s perspectives are clarified by occasionally referring to the critical opinions of 
various researchers on the topic, as well as to the author’s other works, including “Three 
Civilizations.” ****
Bu məqalə Əhməd Ağaoğlunun “Sərbəst insanlar ölkəsində” adlı utopik əsərinin təhlilinə həsr 
olunmuşdur. Bu əsərdə azadlıq anlayışı və zehni əsarətdən qurtulma məsələləri araşdırılır. Ağaoğlu 
utopiyasını azadlıq-köləlik dialektikası üzərində quraraq, öz azadlıq fəlsəfəsini təbliğ etmişdir. Bu 
əsərdə kimlik, azadlıq, ədalət, əxlaq və insan hüquqları türklərin tarixi təcrübələri ilə 
qarşılaşdırmalı şəkildə araşdırılmışdır. Yazıçı utopik xarakterli bu əsərində Şərq və Qərb 
dəyərlərinin birləşdiyi ideal bir cəmiyyətin təsvirini verir. O, fərdi əxlaqın (məsələn, düzlük, 
cəsarət və fədakarlıq) ədalətli bir sosial nizam yaratmaqda oynadığı rolu vurğulayır. Bu əsər, təkcə 
Osmanlı imperiyasından Türkiyə Respublikasına keçid dövrünün ziyalı ideallarını əks etdirmir, 
eyni zamanda, bu gün də avtoritarizmə qarşı tənqidi bir mətn, azadlıq və demokratiyanın 
müdafiəsinə həsr olunmuş bir manifest kimi diqqət çəkir. Əsəri təhlil edərkən, teorik çərçivəni 
gücləndirmək və Ağaoğlunun görüşlərini daha anlaşıqlı hala gətirmək məqsədilə, yeri gəldikdə 
müxtəlif araşdırmaçıların əsərlə bağlı tənqidi görüşlərinə, eləcə də yazıçının “Üç mədəniyyət” kimi 
başqa əsərlərinə istinad edilmişdir.****
Bu makale, Ahmet Ağaoğlu’nun “Serbest İnsanlar Ülkesinde” adlı ütopik eserinin analizine 
adanmıştır. Bu eserde özgürlük kavramı ve zihinsel kökelikten kurtulma meseleleri 
incelenmektedir. Ağaoğlu, ütopyasını özgürlük-kölelik diyalektiği üzerine kurarak, kendi 
özgürlük felsefesini tebliğ etmişdir. Bu eserde, kimlik, özgürlük, adalet, ahlak ve insan hakları, 
Türklerin tarihî deneyimleriyle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Yazar, ütopyacı nitelikteki 
bu eserinde Doğu ve Batı değerlerinin birleştiği ideal bir toplum tasvir etmektedir. O, bireysel 
ahlakın (örneğin dürüstlük, cesaret ve fedakârlık) adil bir toplumsal düzenin oluşturulmasında 
oynadığı rolü vurgulamaktadır. Bu eser, yalnızca Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye 
Cumhuriyeti’ne geçiş döneminin entelektüel ideallerini yansıtmakla kalmaz; aynı zamanda, 
günümüzde de otoriterliğe karşı eleştirel bir metin, özgürlük ve demokrasinin savunmasına 
adanmış bir manifesto olarak dikkat çekmektedir. Eseri analiz ederken, teorik çerçeveyi 
güçlendirmek ve Ahmet Ağaoğlu’nun görüşlerini daha anlaşılır kılmak amacıyla, gerektiğinde 
çeşitli araştırmacıların eserle ilgili eleştirel görüşlerine, ayrıca yazarın “Üç Medeniyet” gibi 
diğer eserlerine atıfta bulunulmuştur. 

کلیدواژه‌ها English

Freedom
Despotism
Mental Enslavement
Westernization
Liberalism ****azadlıq
qərbçilik
zehni köləlik ****Özgürlük
Despotizm
Liberalizm
Batıcılık
Zehinsel kölelik
دوره 1، شماره 8
تابستان 1404
صفحه 86-119

  • تاریخ دریافت 14 شهریور 1404
  • تاریخ اولین انتشار 14 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404