According to the sources, the Iran Gulf, the Persian Gulf, the Arabian Gulf, the Gulf of Kangar, 
the Gulf of Basra is between Iran and the Arabian Peninsula. The Qashqai lands also descend 
around this gulf in winter and reach the Zagros pastures in summer. Opinions about the history of 
the Turks living in the region are different. Earlier it was written that their arrival in these places 
was connected with the reign of the Qizilbashes. In recent years, the study of Turkish marks on 
rocks and stones in the ruins of settlements, as well as the re-reading of other written sources, has 
led researchers to believe that the Turks lived here before Christ. 
Despite the fact that there is enough information about the Turks, researchers of Qashqai literature 
for some reason pay attention to poets such as Mirza Mazun, Khosrov bey, Yusufali bey, 
Muhammad Ibrahim, Gul Oruj, Huseynali bey, who lived in the 19th century. Haji bin Muhammad 
Ardistanli, Muhammad bin al-Hajj Dovletshah Shirazi, Muhammad bin Hussein Katib Nishati, 
Sheikh Alvan Shirazi, Vali Shirazi, Yusif Garabaghi and others, who wrote and created in Turkish 
in the Middle Ages while it is overlooked. 
Bayat, Dugar, Chobankara, Oyrat, Chigin, Garachorlu, Garakechili, Jalali, Girrikhli (Girkhli), 
Goychali, Lak, Mosullu, Aghgoyunlu, Agajarli, Ganja, Goychali, Arigli, Tarakama, Shamli, Gajar 
(Gajar), Tuva, Doganli, Sheybani, Yagmurlu and others names are found. Among these tribes there 
are such surnames as Khalaj, Afshar, Uygur, Garagoyunlu, Beydili, Garagozlu, Garachayli, 
Safikhanli, Rahimli. The fact that the tribes that built a powerful state now live among the Qashqai 
in the form of tires and carvings testifies to the turmoil of history. Although the Oghuz dialect 
dominates the speech of the tribes and clans of the Qashqai, there are also elements of Kipchak and 
Garlug. This can be clearly seen in written literary examples as well as in folklore texts. 
Qashqai literature, a continuation of Turkish culture, has been melting in the Persian literary 
environment for more than a century. However, because the root was healthy, it was not possible 
to completely dissolve it. Despite the bans and restrictions, national-minded creative intellectuals 
took advantage of the conditions of the time and began to develop Qashqai literature through social 
media. ****
Qaynaqlarda İran körfəzi, Fars körfəzi, Ərəb körfəzi, Kəngər körfəzi, Bəsrə körfəzi adılandırılan 
körfəz İran və Ərəbistan yarımadası arasındadır. Qaşqay elləri də qışda bu körfəz ətrafına enir, yayda 
Zaqros yaylaqlarına çıxır. Bölgədə yaşayan Türklərin tarixi haqqında fikirlər fərqlidir. Öncələr 
onların bu yerlərə gəlişinin Qızılbaşların hakimiyyəti illəri ilə bağlı olduğu yazılırdı. Son illərdə 
qayalar üzərində, yaşayış məskənlərini xarabalıqlarındakı daşlarda Türk damğalarının öyrənilməsi, 
eləcə də başqa yazılı qaynaqların yenidən oxunması araşdırıcılarda belə bir fikir formalaşdırır ki, 
Türklər miladdan öncə burada yaşamışlar.  
Türklər haqqında yetərincə bilgilər olmasına baxmayaraq Qaşqay ədəbiyyatının araşdırıcıları 
nədənsə diqqəti 19-cu yüzildə yaşamış Mirzə Məzun, Xosrov bəy, Yüsüfəli bəy, Məhəmməd 
İbrahim, Qul Oruc, Hüseyinəli bəy kimi şairlərə yönəldirlər. Orta yüzillərdə Türk dilində yazıb
yaradan Hacı bin Məhəmməd Ərdistanlı, Məhəmməd bin əl-Həcc Dövlətşah Şirazi, Məhəmməd bin 
Hüseyn Katib Nişati, Şeyx Əlvan Şirazi, Vəli Şirazi, Yusif Qarabaği və b. isə diqqətdən kənarda 
qalır. 
18-19-cu yüzildə Qaşqay elini formalaşdıran tayfa və tirələr arasında Bayat, Dügər, Çobankərə, 
Oyrat, Çigin, Qaraçorlu, Qarakeçili, Qırrıxlı (Qırxlı), Göyçəli, Lək, Mosullu, Ağqoyunlu, Ağacərli, 
Gəncəli, Arıqlı, Tərə‌kəmə, Şamlı, Qəcər (Qacar), Tuva,  Doğanlı, Şeybani, Yağmurlu və b. adlarına 
rast gəlinir. Həmin tirələr içərisində Xələc, Əfşar, Uyğur, Qa-raqoyunlu, Bəydili, Qaragözlü, 
Qaraçaylı, Səfixanlı, Rəhimli kimi soyadları da var. Qüdrətli dövlət qurmuş tayfaların bu gün tirə və 
oymaq şəklində Qaşqaylar arasında yaşaması tarixin keşməkeşindən xəbər verir. Qaşqayların tayfa 
və tirələrinin danışığında Oğuz ləhcəsi ağırlıq təşkil etsə də Qıpçaq, Qarluq elementləri də var. Bu 
hal özünü folklor mətnlərində daha qabarıq göstərir. Türk ədəbiyyatının davamı olan Qaşqay dili və 
ədəbiyyatı yüzildən çoxdur Fars ədəbi mühitində əriməkdədir. Kökü sağlam olduğundan onu tam 
əritmək mümkün olmamışdır. Qadağalara, məhdudiyyətlərə baxmayaraq milli düşüncəli aydınlar 
zamanın şərtlərindən yararlanıb sosial şəbəkə vasitəsi ilə Qaşqay ədəbiyyatını inkişaf etdirməyə 
çalışırlar.  ****
 
Kaynaklara göre, İran Körfezi, Basra Körfezi, Arap Körfezi, Kangar Körfezi ve Basra Körfezi, 
İran ile Arap Yarımadası arasında yer almaktadır. Kaşkay aşiretleri de kışın bu körfezin etrafına 
iner ve yazın Zagros yaylalarına çıkar. Bölgede yaşayan Türklerin tarihi hakkında farklı görüşler 
vardır. Daha önce, bu bölgelere gelişlerinin Kızılbaşlar dönemiyle bağlantılı olduğu yazılmıştır. 
Son yıllarda, yerleşim kalıntılarındaki kaya ve taşlar üzerindeki Türk izlerinin incelenmesi ve 
diğer yazılı kaynakların yeniden okunması, araştırmacıları Türklerin milattan önce burada 
yaşadığına inandırmıştır.  
Türkler hakkında yeterli bilgi olmasına rağmen, Kaşkay edebiyatı araştırmacıları nedense 19. 
yüzyılda yaşamış Mirza Mazun, Hüsrev Bey, Yusufali Bey, Muhammed İbrahim, Gül Oruç, 
Hüseynali Bey gibi şairlere dikkat çekmektedirler. Ortaçağ’da Türkçe yazıp üreten Hacı bin 
Muhammed Ardistanlı, Muhammed bin el-Hac Devletşah Şirazi, Muhammed bin Hüseyin 
Katib Nişati, Şeyh Elvan Şirazi, Vali Şirazi, Yusuf Garabaghi ve diğerleri ise göz ardı 
edilmektedir.  
Bayat, Duger, Çobankere, Oyrat, Çigin, Karaçorlu, Karakeçili, Celali, Kırrıklı (Kırklı), Göyçeli, 
Lak, Musullu, Ağgoyunlu, Ağaçerli, Gence, Arıklı, Terekeme, Şamlı, Gecer (Gacar), Tuva, 
Doğanlı, Şeybani, Yağmurlu ve diğer isimler bulunur. Bu boylar arasında Halaç, Afşar, Uygur, 
Karagoyunlu, Beydili, Karagözlü, Karaçaylı, Safikhanlı, Rahimli gibi soyadlar bulunmaktadır. 
Güçlü bir devlet kuran kabilelerin artık tireler ve oymaklar halinde Kaşkaylar arasında 
yaşaması, tarihin çalkantılarına tanıklık ediyor. Kaşkay aşiret ve boylarının konuşmasında Oğuz 
lehçesi hâkim olsa da Kıpçak ve Karluk unsurları da bulunmaktadır. Bu durum, yazılı edebiyat 
örneklerinin yanı sıra folklor metinlerinde de açıkça görülmektedir. 
Türk kültürünün bir devamı olan Kaşkay edebiyatı, bir asırdan fazla bir süredir Fars edebiyat 
ortamında erimektedir. Ancak kökü sağlıklı olduğu için tamamen yok edilmesi mümkün 
olmamıştır. Yasaklara ve kısıtlamalara rağmen, millî düşünceli yaratıcı aydınlar, dönemin 
koşullarından yararlanarak sosyal medya aracılığıyla Kaşkay edebiyatını geliştirmeye 
başlamışlardır.