Chroniclers of the Safavid era recorded the military campaigns of the late Safavid sheikhs in the regions of Northern Azerbaijan and parts of the Caucasus during the second half of the 9th/15th and 10th/16th centuries. Initially, the main purpose of these reports was to justify the religious approach of the aforementioned sheikhs towards non-Muslim regions beyond the borders of Azerbaijan. However, relying on this information, we can also find brief examples of issues related to ethnography and the historical geography of the mentioned regions. In this regard, the research question is: what topics do the Safavid historians' statements reveal in the field of political and human geography of Northern Azerbaijan and the Caucasus? This question leads us to the hypothesis that the geographical factor played an influential role in the historical events of that period. Consequently, the routes chosen by the Safavid sheikhs in Azerbaijan and the Caucasus became the subject of the historians' keen curiosity and scrutiny. The research method is based on "narrative and causal" explanations. The data is collected based on Safavid sources and new conventional research. The main finding of the research indicates two essential points: First, the information provided has an acceptable compatibility with the current features of Northern Azerbaijan and the Caucasus. Second, from the point of view of the mentioned historians, the geographical distribution of the regions is only important because of their role in communication networks. Therefore, this knowledge only answers a small part of our unknowns about that period.***********
Safevi dönemi tarihçileri, 10. / 16. yüzyılların ikinci yarısında Kuzey Azerbaycan ve Kafkasya'nın bazı bölgelerinde Safevi şeyhlerinin son dönem askeri faaliyetlerini kayıt altına almışlardır. Başlangıçta bu kayıtların temel amacı, söz konusu şeyhlerin Azerbaycan sınırlarının ötesindeki gayrimüslim bölgelere yönelik dini politikalarını meşrulaştırmaktı. Fakat bu bilgilere dayanarak, bahsi geçen bölgelerin etnografya ve tarihi coğrafyasıyla ilgili kısa örnekler de bulmak mümkündür. Bu çerçevede araştırma sorusu şudur: Safevi tarihçilerinin ifadeleri, Kuzey Azerbaycan ve Kafkasya'nın siyasi ve beşeri coğrafyası alanında hangi konuları aydınlatmaktadır? Bu soru bizi şu hipoteze yönlendirmektedir: Coğrafi faktör, o dönemin tarihi olaylarında önemli bir rol oynamıştır ve buna bağlı olarak Safevi şeyhlerinin Azerbaycan ve Kafkasya'da seçtikleri rotalar, tarihçilerin ilgi ve inceleme konusu olmuştur. Araştırma yöntemi, betimleyici ve nedensellik açıklamalarına dayanmakta ve veriler Safevi kaynakları ve yeni ve geleneksel araştırmalar ışığında toplanmıştır. Fakat araştırmanın temel bulgusu iki temel noktaya işaret etmektedir: Birincisi, sunulan bilgiler Kuzey Azerbaycan ve Kafkasya'nın güncel özellikleriyle uyumluluk göstermektedir. İkincisi, söz konusu tarihçiler açısından bölgelerin coğrafi dağılımı sadece iletişim ağlarındaki rollerinden dolayı önemlidir ve bu nedenle bu bilgiler, o dönemle ilgili bilmediklerimiz hakkında sadece küçük bir kısmı yanıtlamaktadır.**********
Səfəvi dövrü tarixçiləri, doqquzuncu əsrin onuncu ildən onuncu əsrin on birinci ilinə (hicri) və ya on beşinci əsrin altıncı ildən on beşinci əsrin on birinci ilinə (miladi) qədər olan dövrə Səfəvi hanedanının son dövr şeyxlərinin Şimali Azərbaycan və Qafqaz bölgələrindəki hərbi fəaliyyətlərinə dair hesabatlar qeydə alıblar. İlk növbədə, hesabatların əsas məqsədi, deyilən şeyxlərin Azərbaycan sərhədlərinin ötəsindəki gayrimüsəlman yerlərlə qarşılaşdıqlarında dini yanaşmalarını ədalətləndirməkdir. Beləliklə, bu məlumatlara əsaslanaraq, deyilən bölgələrin etnoqrafiya və tarixi coğrafiyası ilə bağlı bəzi nümunələr, hər neçin ki, özətləşdirilmiş şəklində ortaya çıxır və əldə edilir. Bu bağlamda, bu çalışmanın sadə bir sualı var: Səfəvi tarixçiləri, Şimali Azərbaycan və Qafqazın siyasi və mənsəbi coğrafiyası haqqında hansı məsələləri bilir? Deyilən sual bizi bu hipotezə yönəldir: Coğrafi faktor, o dövrün tarixi hadisələri üzərində təsirli bir rol oynamışdır və Səfəvi şeyxlərinin Azərbaycan və Qafqazdakı məqsədləri və çətinlikləri, deyilən bölgələrin tarixçilərinin maraqlı və dərinliyinə layiq yerlərə qoyulmuşdur. Bu tədqiqatın araşdırma üsulu, "mənasını və səbəbini" izahlar əsasında qurulub və məlumatlar, Səfəvi dövrünün mənbələrinə və müasir ənənəvi araşdırmalara əsaslanaraq toplanıb. Lakin, araşdırmanın əsas nəticəsi iki əsas nöqtəni ortaya qoyur: Birincisi, təqdim edilən məlumatlar, hazırki Şimali Azərbaycan və Qafqazın xüsusiyyətləri ilə müvafiq uyğunluğa malikdir. İkincisi, deyilən tarixçilərin baxış açısından, bölgələrin coğrafi dağılışı, yalnız əlaqə rollarını təqdim etmək məqsədilə əhəmiyyətli olmuşdur və beləliklə, bu məlumatlar yalnız o dövrə aid bilinməzlərimizin kiçik bir hissəsini aydınlatır.